Strażacy i młodzież wspólnie uporządkowali cmentarz ewangelicki [ZDJĘCIA]

Wyjątkowa akcja społeczna odbyła się z inicjatywy Ochotniczej Straży Pożarnej w Białobłotach. Przy ścisłej współpracy ze Szkołą Podstawową w Białobłotach, strażacy, młodzież szkolna oraz ich opiekunowie zakasali rękawy, by wspólnie zadbać o lokalne dziedzictwo historyczne.

Wielkie porządki i ratowanie zabytków

Pracy było co niemiara, ale uczestnicy akcji wykazali się ogromną determinacją. W ramach działań wycięto suche drzewa, które zagrażały bezpieczeństwu i w każdej chwili mogły przewrócić się na zabytkowe pomniki oraz wykarczowano gęste zarośla i chaszcze, które przez lata sukcesywnie zarastały nekropolię.

Zwieńczeniem ciężkiej pracy było staranne wyszlifowanie i odmalowanie pamiątkowego krzyża, który teraz dumnie góruje nad uporządkowanym terenem.
Świadek historii regionu

Cmentarz w Orlinie Dużej to nie jest zwykłe miejsce pamięci. To jedno z największych i najlepiej zachowanych miejsc pochówku osadników z Europy Zachodniej (tzw. Olędrów), którzy w XVIII wieku zakładali okoliczne miejscowości. Dbanie o ten teren to wyraz szacunku dla korzeni i historii, która ukształtowała nasz region.

 - Serdecznie dziękujemy pani dyrektor Szkoły Podstawowej w Białobłotach za przychylność i włączenie się szkoły do akcji a dzieciom, młodzieży i opiekunom za pomoc.
Bez was z pewnością nie wykonalibyśmy tyle pracy w te kilka godzin - podsumowują druhowei z Białobłot. 

Powstanie Orliny Dużej

Dzisiejsza Orlina Duża powstała w roku 1784 - dzięki działaniom hrabiego Franciszka Stadnickiego (wówczas mówiło się o miejscowości Orle, z kolei jak można znaleźć w niemieckich źródłach – m.in. w książce pt. "Geschichte der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen" autorstwa Eduarna Kneifela, miejscowość nazywano Adler Hol.). 
Warto przy tym zaznaczyć, że Franciszek Stadnicki de facto już dużo wcześniej – ok. 1772 r., pomógł sprowadzić na nasze tereny niemieckich protestantów, którzy tworzyli wówczas ,,olęderskie” osady m.in. w Borowcu, Konarach, Grądach, Wielołęce. 12 lat później – właśnie w roku 1784 r. w Orlinie - osiedlił kolejnych kolonistów (trzy lata później, założył także pobliskie Białobłoty). W ówczesnym akcie lokacyjnym, który przytacza z kolei na swoim blogu Piotr Czajczyński (www.bialobloty-grodziec-gizalki.blogspot.com) w obydwu Orlinach  gospodarze osiedlili się, we wspomnianym roku 1784, w sumie na 19 hubach – co ciekawe, w większości były to na "starcie" polskie nazwiska. Nieco później, w latach 1789-91 obie Orliny (dzisiejsza Duża i Mała) miały z kolei razem 23 "dymy" (gospodarstwa) z podziałem: 29 katolików i 36 ewangelików.

Kiedy powstał cmentarz w Orlinie Dużej?

Kiedy powstał sam cmentarz w Orlinie Dużej? Tutaj niestety trudno o wskazanie konkretnej daty – możliwe jednak, że było to w tym samym roku co założenie wsi. Warto jednak zaznaczyć, że sama parafia ewangelicka dla mieszkańców Orliny Dużej powstała dopiero dużo później – po niemal 13 latach - w Grodźcu (wcześniej nowe wioski podlegały pod parafię ewangelicką we Władysławowie).

Ostatecznie w lipcu 1796 r. założyciel miejscowości, hrabia Franciszek Stadnicki, i przedstawiciele wsi: Borowiec, Orliny, Konary, Białobłoty, Grądy, Wielołęka podpisali porozumienie w sprawie ustanowienia parafii ewangelickiej w Grodźcu (akt erygowania parafii to styczeń roku 1797 r.). Według niemieckich źródeł, pierwszym pastorem w Grodźcu wybrany został wówczas ks. Dawid Bergemann. Warto też dodać, że naprzeciwko cmentarza ewangelickiego w Orlinie Dużej znajduje się dawny Dom Modlitwy ewangelików, którego budynek także zachował się jeszcze w miarę dobrym stanie (dziś już nieczynny).

Powstał prawdopodobnie w roku 1820 – gdy pastorem parafii był Johann Stegmann. Na początku był to budynek drewniany, później - po pożarze - zbudowano nowy budynek z – podobnie jak mury okalające sam cmentarz – rudy darniowej.

Według danych niemieckich, pierwszą budowlę zbudowali z własnych środków sami parafianie.

- W 1841 r. w związku z podwyższeniem podatku kościelnego w parafii Grodziec doniesiono, że mieszkańcy kantoratu Orlina musieli płacić niższy podatek kościelny, ponieważ z własnych środków wybudowali dom modlitwy w Orlinie Dużej – przywołuje źródło niemiecki portal genea2011.net (portal dziś już nie istnieje, można znaleźć jedynie jego archiwalne zapisy w internecie).