Osoby pobierające wcześniejszą emeryturę lub rentę często decydują się na dodatkową pracę. Dla jednych to sposób na poprawienie domowego budżetu, dla innych możliwość pozostania aktywnym zawodowo. Trzeba jednak pamiętać, że w określonych przypadkach dodatkowe zarobki mogą wpłynąć na wysokość otrzymywanego świadczenia.
Limity zmieniają się co trzy miesiące i zależą od przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego przez Główny Urząd Statystyczny. Najnowsze dane za trzeci kwartał 2026 r. oznaczają zmianę progów od 1 grudnia. Różnica nie jest duża, ale dla osób zarabiających w pobliżu ustawowych granic może mieć znaczenie.
Ile będzie można dorobić od 1 grudnia 2026 roku?
Nowe progi obliczono na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale 2026 r., które wyniosło 9317,01 zł brutto. Wysokość limitów odpowiada 70 proc. i 130 proc. tej kwoty.
Od 1 grudnia 2026 r. do 28 lutego 2027 r. będą obowiązywać następujące wartości:
| Rodzaj limitu | Do 30 listopada 2026 r. | Od 1 grudnia 2026 r. |
| 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia | 6463,20 zł | 6522,00 zł |
| 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia | 12 003,10 zł | 12 112,20 zł |
Oznacza to, że pierwszy próg wzrośnie o 58,80 zł, a drugi o 109,10 zł. W praktyce osoby objęte limitami będą mogły osiągać miesięczny przychód do 6522 zł brutto bez zmniejszenia świadczenia z powodu dodatkowych zarobków. Jeśli zarobią więcej, ale nie przekroczą 12 112,20 zł brutto, ZUS może zmniejszyć wypłatę. Dopiero przekroczenie drugiego progu oznacza możliwość zawieszenia świadczenia.
Warto pamiętać, że podane kwoty dotyczą przychodu brutto, a nie wynagrodzenia otrzymywanego na rękę. Są to wartości wyliczone na podstawie danych GUS i ustawowych progów. Formalne kwoty ogłasza Prezes ZUS.
Co się stanie, gdy przekroczysz pierwszy limit?
Przekroczenie 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia nie oznacza automatycznie utraty całej emerytury lub renty. Jeżeli miesięczny przychód będzie wyższy niż 6522 zł, ale nie przekroczy 12 112,20 zł brutto, ZUS może zmniejszyć wypłacane świadczenie. Co do zasady obniżka odpowiada kwocie, o którą przychód przekroczył pierwszy próg. Nie może jednak być wyższa od ustawowej kwoty maksymalnego zmniejszenia.
Przykład? Osoba pobierająca wcześniejszą emeryturę dorabia 6800 zł brutto miesięcznie. Od grudnia jej przychód będzie wyższy od pierwszego progu o 278 zł. W takim przypadku ZUS może zmniejszyć świadczenie o tę kwotę, o ile nie zadziała ustawowy limit maksymalnego zmniejszenia.
Od 1 marca 2026 r. maksymalne miesięczne zmniejszenie wynosi:
- 989,41 zł – w przypadku emerytury oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
- 841,05 zł – w przypadku renty rodzinnej przysługującej jednej osobie,
- 742,10 zł – w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Wartości te są odrębne od limitów zarobków. Nie zmieniają się automatycznie wraz z grudniową aktualizacją progów.
Kiedy ZUS może zawiesić wypłatę emerytury lub renty?
Drugi próg wynosi 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Od 1 grudnia 2026 r. będzie to 12 112,20 zł brutto miesięcznie. Jeżeli osoba objęta ograniczeniami osiągnie przychód przekraczający tę kwotę, ZUS może zawiesić wypłatę emerytury lub renty za dany miesiąc. Ważne jest więc rozróżnienie: przychód równy 12 112,20 zł mieści się jeszcze w drugim przedziale. Zawieszenie następuje dopiero po przekroczeniu tej kwoty.
Warto zwrócić uwagę na różnicę między przekroczeniem pierwszego i drugiego limitu:
- do 6522 zł brutto włącznie – dodatkowe zarobki nie powodują zmniejszenia świadczenia z powodu przekroczenia limitu;
- powyżej 6522 zł do 12 112,20 zł brutto włącznie – ZUS może zmniejszyć wypłatę, z uwzględnieniem maksymalnej kwoty zmniejszenia;
- powyżej 12 112,20 zł brutto – ZUS może zawiesić wypłatę świadczenia.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba pobierająca emeryturę lub rentę musi pilnować tych granic. Ograniczenia dotyczą określonych grup świadczeniobiorców.
Kogo dotyczą limity dorabiania do emerytury i renty?
Limity obejmują przede wszystkim osoby, które pobierają wcześniejszą emeryturę lub rentę, ale nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego.
Chodzi o osoby, które nie ukończyły:
- 60 lat – w przypadku kobiet,
- 65 lat – w przypadku mężczyzn.
Ograniczenia dotyczą między innymi osób pobierających wcześniejsze emerytury, w tym emerytury pomostowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinne. W przypadku osób, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, zasady są inne.
Kto może dorabiać bez ograniczeń?
Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego można co do zasady dorabiać bez limitów przychodu. Kobiety po ukończeniu 60 lat i mężczyźni po ukończeniu 65 lat nie muszą więc pilnować progów 70 i 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia, jeśli pobierają emeryturę z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Istnieją jednak szczególne sytuacje, w których dodatkowy przychód nadal może mieć znaczenie. Przykładem jest emerytura podwyższona przez ZUS do wysokości najniższego świadczenia. Jeżeli dodatkowy przychód przekroczy kwotę dopłaty do minimum, ZUS może przestać wypłacać to podwyższenie.
Odrębne zasady dotyczą również niektórych rent. Limitami nie są objęte między innymi renty inwalidów wojennych i wojskowych, jeżeli niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą, a także renty rodzinne po tych osobach. Dlatego przed podjęciem dodatkowej pracy warto sprawdzić, czy konkretny rodzaj pobieranego świadczenia podlega ograniczeniom.
Jakie zarobki ZUS bierze pod uwagę?
Przy ustalaniu, czy świadczeniobiorca przekroczył dopuszczalne limity, ZUS uwzględnia przychody z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. Chodzi między innymi o wynagrodzenie z umowy o pracę, umowy zlecenia oraz przychody z prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli podlegają odpowiednim zasadom ubezpieczeniowym.
Nie zawsze wystarczy więc sprawdzić tylko wynagrodzenie z jednego miejsca pracy. Jeżeli senior ma kilka źródeł przychodu, powinien upewnić się, które z nich ZUS uwzględnia przy rozliczeniu. Warto również pamiętać, że liczy się przychód brutto, a nie kwota, która wpływa na konto po odliczeniu składek i podatku. Do limitu nie dodaje się samej wypłacanej emerytury.
ZUS trzeba poinformować o dodatkowych zarobkach
Osoby pobierające wcześniejszą emeryturę lub rentę powinny poinformować ZUS o podjęciu pracy i przewidywanej wysokości przychodu. Można to zrobić, składając formularz EROP. Dokument jest dostępny w placówkach ZUS, na stronie internetowej Zakładu oraz w portalu eZUS. Po zakończeniu roku, najpóźniej do końca lutego, należy również dostarczyć zaświadczenie płatnika składek lub własne oświadczenie o wysokości przychodów osiągniętych w poprzednim roku kalendarzowym. Na tej podstawie ZUS sprawdzi, czy świadczenie było wypłacane w prawidłowej wysokości.
Roczne rozliczenie może okazać się korzystniejsze niż rozliczanie każdego miesiąca osobno. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy przychody w poszczególnych miesiącach były różne. ZUS porównuje oba sposoby rozliczenia i stosuje wariant korzystniejszy dla świadczeniobiorcy.
Nie warto jednak zakładać, że jednorazowe przekroczenie limitu pozostanie bez konsekwencji. ZUS może zweryfikować wysokość przychodów i dokonać rozliczenia świadczenia.
Limity zmieniają się co trzy miesiące. Warto je sprawdzać
Nowe progi dorabiania zaczną obowiązywać 1 grudnia 2026 r. i będą stosowane do końca lutego 2027 r. Następna aktualizacja nastąpi od 1 marca 2027 r., na podstawie kolejnych danych dotyczących przeciętnego wynagrodzenia.
Dla wcześniejszych emerytów i rencistów oznacza to konieczność regularnego sprawdzania obowiązujących kwot. Nawet niewielka zmiana limitu może mieć znaczenie dla osób, których zarobki znajdują się blisko ustawowej granicy.
Najważniejsze jest jednak to, że limity nie dotyczą wszystkich seniorów. Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny i pobierają zwykłą emeryturę, mogą co do zasady dorabiać bez ograniczeń. Szczególną ostrożność powinny zachować natomiast osoby korzystające z wcześniejszych świadczeń oraz renciści.
źródła: ZUS, pit.pl, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Komentarze (0)