Tam, gdzie niegdyś znajdował się cmentarz żydowski, powstało nowe miejsce pamięci. Na osiedlu Mieszka I, w przestrzeni, która obecnie służy odpoczynkowi i rekreacji, Miasto i Gmina Pleszew wraz z muzeum regionalnym stworzyła lapidarium, gdzie znajduje się obelisk i oryginalne tablice pochodzące z dawnego cmentarza. W ten sposób uczczono pamięć dawnych mieszkańców miasta wyznania mojżeszowego.

– Tablice pochodzące z cmentarza żydowskiego, które zachowały się w różnych częściach miasta, bo dawniej, po likwidacji, wykorzystywane były np. do budowy dróg i chodników, zostały w należyty sposób wyeksponowane. Oryginalne płyty z hebrajskimi napisami zostały oczyszczone i umieszczone na postumencie wraz z pamiątkową tablicą – mówi burmistrz Pleszewa, Arkadiusz Ptak.

Na obelisku znajduje się także pamiątkowa tablica oraz inskrypcja w trzech językach: polskim, angielskim i hebrajskim.

– Wielką pomocą przy tworzeniu lapidarium był dla nas dr Krzysztof Morta, dyrektor Ośrodka Badań nad Historią i Kulturą Żydów z Południowej Wielkopolski, który zajął się tłumaczeniem i transkrypcją na język hebrajski – mówi Adam Staszak, dyrektor Muzeum Regionalnego w Pleszewie.

https://zpleszewa.pl/wiadomosci/weteran-z-afganistanu-i-gwiazda-serialu-w-pleszewie-wyjatkowe-spotkania-autorskie-w-bibliotece/YyB3yFYYBxYwG9KlgP2P

https://zpleszewa.pl/wiadomosci/dzien-flagi-w-pleszewie-wspolne-swietowanie-z-harcerzami/l6C38DRZsTtqRR7vVdZV

Historia licząca blisko 150 lat

Na obelisku dodatkowo umieszczony został kod QR, który przekierowuje do dedykowanej strony internetowej poświęconej historii pleszewskich Żydów. Ci pojawili się tutaj na początku XIX wieku. W 1800 roku w spisach nie figurował jeszcze ani jeden Żyd, w 1811 było ich już ponad 140, w 1837 – ponad 700. 20 lat wcześniej gminie żydowskiej udało się pozyskać teren pod cmentarz, który znajdował się na miejscu dzisiejszego osiedla mieszkaniowego przy ul. Mieszka I w Pleszewie. Dzięki pierwszemu rabinowi w Pleszewie - Eliasowi Guttmacherowi - powstała synagoga przy ul. Sienkiewicza 6.

Apogeum obecności ludności żydowskiej stanowił 1860 r., kiedy odnotowano ich 900 na nieco ponad 6-tysięczną populację miasta. Z tej społeczności wywodziło się wielu wybitnych przedstawicieli: dyrektor kolei bagdadzkiej - Herman Galewski, kompozytor - Hugo Leichtentritt czy rabin i współautor monumentalnej pracy o historii Żydów - Aron Heppner.

Począwszy od lat 70. XIX wieku liczba Żydów zaczęła się zmniejszać. Wybierali oni emigrację do Niemiec i USA. Przed I wojną światową było ich już niespełna 300, ale ich pozycja ekonomiczna była wówczas jeszcze bardzo silna. Wtedy należało do nich 2/3 kamienic w rynku i na głównych ulicach miasta.

Gdy wybuchła II wojna światowa Żydów w Pleszewie było 58. Z końcem października 1939 roku zostali oni skoszarowani w budynku dzisiejszej szkoły podstawowej nr 1, skąd w dniach 9-10 listopada 1939 zostali wywiezieni do Łodzi. Stamtąd trafili do obozów w Chełmnie nad Nerem (Kulmhof) i w Auschwitz (Oświęcim).

https://zpleszewa.pl/wiadomosci/wazne-zmiany-w-spszok-w-pleszewie-bez-tego-dokumentu-odesla-cie-z-kwitkiem/ZAacAxFJp9ISGEu7CWJh

https://zpleszewa.pl/wiadomosci/wielka-akcja-policji-w-pleszewie-przebadali-ponad-800-kierowcow-nie-wszyscy-byli-trzezwi/FkALa0EoBhbEfSruVowP

Historia Pleszewskich Żydów (1)

Tam, gdzie był cmentarz żydowski, powstało miejsce pamięci